Je kent haar misschien. Of je herkent jezelf in haar. De vrouw die altijd doorgaat. Ze regelt wat geregeld moet worden. Ze staat klaar wanneer iemand haar nodig heeft en zegt bijna nooit nee. Ze meldt zich niet snel ziek. Ze vraagt niet snel om hulp. En op de vraag hoe het gaat, zegt ze meestal: ‘Goed hoor.’ En meestal meent ze dat ook.
Ze doet haar werk. Zorgt voor haar gezin. Houdt rekening met anderen en krijgt op een gemiddelde dag behoorlijk veel voor elkaar. Dus ja, het gaat wel goed.
‘Het gaat wel goed’ is alleen niet het hele verhaal
Vraagt iemand een keer hoe het écht met haar gaat, dan kan dat best een lastige vraag zijn. Want wat vertel je dan? Misschien ben je moe. Slaap je al een tijdje minder goed. Ben je sneller geïrriteerd. Zit je hoofd altijd vol. Of merk je dat je steeds minder zin hebt in dingen waar je eerder plezier uit haalde. Toch komt vaak het vertrouwde antwoord: ‘Het gaat prima hoor.’ Of: ‘Druk, maar verder gaat het goed.’
Er is altijd wel iemand die het zwaarder heeft. Dus relatief gezien gaat het best prima. En het leven loopt toch gewoon door? Je staat op. Je werkt. Je zorgt. Je spreekt af. Je doet wat nodig is. Daardoor kun je lang denken dat er eigenlijk niets aan de hand is.
Ik ken dit patroon ook uit mijn eigen leven. Ook ik heb lang gedacht dat sterk zijn vooral betekende: doorgaan. Niet te veel zeuren. Zelf oplossen. Schouders eronder en weer verder. En ook: anderen er niet mee lastigvallen.
Daar kun je behoorlijk goed in worden. Zo goed zelfs dat je steeds minder merkt hoeveel je eigenlijk draagt. Je grenzen schuiven ongemerkt op. Het voelt op een gegeven moment ook niet meer als iets wat je dóét. Zo ben je gewoon. Tenminste, dat denk je.
Hoe je leert om vooral door te gaan
Veel vrouwen hebben van huis uit meegekregen dat aanpakken iets goeds is. Voor anderen zorgen. Verantwoordelijkheid nemen. Niet opgeven bij eventuele problemen. Misschien zag je dat ook bij je moeder of andere vrouwen om je heen.
Een moeder die doorging als ze moe was. Die eerst zorgde dat iedereen eten had. Die het huishouden draaiende hield als het tegenzat. Die pas ging zitten als alles klaar was. En misschien zag jouw moeder dat vroeger ook weer bij haar moeder.
Zo kunnen bepaalde ideeën over wat een ‘sterke vrouw’ doet generaties lang meegaan. Soms worden ze uitgesproken, maar veel vaker zie je ze terug in hoe vrouwen om je heen leven. In het zorgen. Het doorgaan. Het niet willen klagen. Eerst kijken wat een ander nodig heeft en daarna pas naar jezelf.
Dat betekent natuurlijk niet dat dit voor iedere vrouw of ieder gezin hetzelfde is. Wel kan wat je jarenlang om je heen ziet heel vanzelfsprekend gaan voelen. Dat je sterk moet zijn. Dat je anderen niet wilt belasten. Dat er altijd iemand is die het erger heeft. Dat je eerst zorgt dat het met iedereen goed gaat. En dat jij daarna wel komt.
Alleen komt dat ‘daarna’ soms jarenlang niet.
Als sterk zijn onderdeel wordt van wie je bent
Hier zit voor mij een belangrijke laag onder. Als jij jarenlang degene bent die alles regelt, gaan mensen daarop vertrouwen. Ze bellen jou als er iets moet gebeuren. Ze weten dat je helpt. Dat je overzicht houdt. Dat je niet snel opgeeft. En dat je bijna nooit ‘nee’ zegt.
En zelf weet je eigenlijk ook niet beter. Je bent de sterke.
Dat kan onderdeel worden van hoe je naar jezelf kijkt. Misschien ben je er ook trots op. Je kunt veel aan. Je bent zelfstandig. Mensen kunnen op je rekenen. Dat zijn mooie eigenschappen.
Alleen kan het daardoor behoorlijk ongemakkelijk worden wanneer jij degene bent die iets nodig heeft. Hulp vragen voelt vreemd. Een afspraak afzeggen omdat je moe bent, voelt overdreven. Nee zeggen terwijl je best nog even door kúnt, voelt egoïstisch. En toegeven dat je het even niet weet, past misschien helemaal niet bij het beeld dat je van jezelf hebt.
Dan gaat het dus over meer dan grenzen stellen. Het raakt aan je zelfbeeld. Wie ben ik als ik niet altijd degene ben die het oplost? Wat blijft er van mij over als ik niet voortdurend nodig ben? En mag ik ook ruimte innemen als ik even niets voor een ander doe?
Dat zijn vragen waarop je niet binnen vijf minuten een antwoord hoeft te hebben. Ze zijn wel de moeite waard om te stellen.
Als je niet meer goed weet waar je grens ligt
Wanneer je jarenlang gewend bent om door te gaan, merk je een grens soms pas op als je er al overheen bent. Je zegt ja terwijl je eigenlijk geen ruimte hebt. Je neemt nog één taak aan. Je stelt rust uit tot alles geregeld is. Je denkt: kom op, nog even. En de volgende dag doe je hetzelfde.
Ook de vraag ‘wat wil ik?’ kan dan verrassend lastig zijn. Je hebt veel ervaring opgedaan met aanvoelen wat anderen nodig hebben. Je weet wat er thuis moet gebeuren, wat je collega verwacht en wanneer iemand in je omgeving wel wat extra aandacht kan gebruiken. Maar wat heb jíj nodig?
Daar moet je misschien langer over nadenken. Dat is niet vreemd als je lange tijd vooral rekening hebt gehouden met wat anderen nodig hebben.
Je hoeft niet te wachten tot het niet meer gaat
Soms geeft je lichaam signalen dat het te veel wordt. Slecht slapen, spanning, hoofdpijn of een aanhoudend gevoel van vermoeidheid kunnen redenen zijn om beter te kijken naar wat er speelt. Aanhoudende of ernstige klachten verdienen aandacht. Bespreek die met een arts. Burn-out en depressie zijn serieuze klachten en hebben niet één simpele oorzaak.
Maar er hoeft helemaal geen burn-out, crisis of grote gebeurtenis te zijn om iets te mogen veranderen. Misschien functioneer je prima. Je werkt. Je zorgt. Je hebt een sociaal leven. Aan de buitenkant is er weinig aan de hand. En toch merk je dat iets niet meer lekker zit. Dat je vaker moe bent. Dat je weinig ruimte ervaart. Dat je jezelf steeds weer achteraan zet. Of dat je denkt: wil ik eigenlijk nog wel op deze manier doorgaan?
Dat is genoeg reden om daar aandacht aan te geven. Je hoeft niet eerst vast te lopen om opnieuw te mogen kijken naar de plek die jij in je eigen leven inneemt.
Hoe ontdek je wat jij nodig hebt?
Als je jezelf jarenlang hebt aangepast, kan de vraag ‘waar word ik blij van?’ behoorlijk groot voelen. Begin daarom klein. Vraag jezelf bijvoorbeeld: wat geeft mij rust? Waar loop ik steeds op leeg? Wanneer heb ik ergens echt zin in? Wat doe ik vooral omdat anderen dat van mij gewend zijn? Waar zeg ik automatisch ja op? Wanneer voel ik dat ik eigenlijk nee wil zeggen? Waar zou ik meer ruimte voor willen maken? Wat zou ik doen als ik niemand hoefde teleur te stellen?
Je hoeft daarbij niet meteen op zoek naar grote dromen of ingrijpende veranderingen. Misschien wil je een middag alleen zijn. Een wandeling maken zonder doel. Eindelijk die cursus boeken. Een gesprek voeren waarin jij een keer niet degene bent die luistert. Of eens iets anders aantrekken, omdat dat beter past bij de vrouw die in jou tevoorschijn komt. Of hulp vragen bij iets wat je normaal gesproken zelf zou oplossen.
Juist in zulke kleine momenten kun je ontdekken wat bij jou past.
Wat betekent sterk zijn voor jou?
Voor mij heeft sterk zijn inmiddels een andere betekenis gekregen. Ik vind het sterk als je merkt dat het te veel wordt en daar iets mee doet. Als je je grens aangeeft voordat je er ruimschoots overheen bent. Als je hulp vraagt wanneer je die nodig hebt. Als je van gedachten durft te veranderen. Als je ruimte inneemt zonder eerst te bedenken of een ander daar last van heeft.
En soms betekent sterk zijn dat je op de vraag ‘hoe gaat het?’ antwoordt: ‘Eigenlijk gaat het helemaal niet zo goed. En ik kan wel wat hulp gebruiken.’
Sterk zijn betekent voor mij ook dat je jezelf serieus neemt. Dat je aandacht hebt voor wat jij nodig hebt en daar in je dagelijks leven rekening mee houdt. Dat kan in kleine dingen zitten. Een keuze maken omdat jij die wilt maken. Eerder stoppen als je moe bent. Nee zeggen als iets niet past. Tijd vrijmaken voor iets waar jij blij van wordt. De zorg en aandacht die je zo vanzelfsprekend aan anderen geeft, mag er ook voor jou zijn.
Een kleine oefening voor deze week
Let deze week eens op een moment waarop je automatisch denkt: ‘Ik regel het wel.’ Doe nog even niets. Vraag jezelf eerst drie dingen: wil ik dit? Heb ik hier op dit moment ruimte voor? Wat heb ik zelf nodig?
Je hoeft daarna niet automatisch nee te zeggen. Het gaat erom dat je eerst stilstaat bij wat jij wilt en nodig hebt. Want misschien begint daar wel iets te verschuiven. Van altijd sterk moeten zijn naar steeds beter weten wat goed is voor jou.
Vind je het lastig deze vragen alleen te onderzoeken? Dan is Het Ver-wondermoment een eerste stap. In twee uur kijken we samen naar wat je niet meer wilt, wat je wél wilt, en welke eerste stap bij jou past. Van binnen én van buiten.
Lees meer over Het Ver-wondermoment of plan een vrijblijvend kennismakingsgesprek.